Thiên kiến nhận thức muộn
Trước khi giải thích, hãy thử đọc những ví dụ nghiên cứu tổng quan tài liệu dưới đây, được thực hiện dựa trên nhiều nghiên cứu lấy chủ đề là binh sĩ Mỹ tham gia Thế chiến thứ hai.
- Càng được học nhiều thì càng khó thích nghi với hoàn cảnh chiến tranh. Nghĩa là giới trí thức tinh hoa chịu căng thẳng do chiến tranh nhiều hơn đám du thủ du thực lanh lợi ngoài đường phố.
- So với binh sĩ xuất thân miền Bắc nước Mỹ, binh sĩ xuất thân miền Nam thích nghi tốt hơn với tình huống tác chiến trong thời tiết nóng.
- Sự áp bức do phân biệt chủng tộc tác động tiêu cực đến động cơ thành đạt, nên binh sĩ da trắng quan tâm đến thăng tiến và thăng cấp hơn binh sĩ da đen.
- Binh sĩ da đen xuất thân miền Nam ưa thích sĩ quan da trắng xuất thân miền Nam hơn sĩ quan da trắng xuất thân miền Bắc, vì người da trắng miền Nam quen tương tác với người da đen hơn.
Những nội dung tổng hợp bên trên hẳn sẽ được xem là "hiểu biết thông thường hiển nhiên ai cũng biết". Bạn có thấy đáng trách khi các nhà nghiên cứu cứ đều đặn nhận những khoản kinh phí đắt đỏ để làm sáng tỏ những lẽ thường hiển nhiên đó không? Nhưng các phát biểu viết bên trên hoàn toàn trái ngược với kết quả thực sự được tìm ra qua thí nghiệm. Người càng ít học thì càng khó thích nghi với hoàn cảnh chiến tranh, và dù xuất thân miền Nam thì việc duy trì sức chiến đấu ở vùng nhiệt đới cũng không hề dễ. Ngoài ra, người da đen có xu hướng chú tâm vào thăng tiến hơn người da trắng. Điều buồn cười là, nếu chúng ta được tiếp xúc 'trước' với những sự thật thực sự được tìm ra, thì phản ứng với chúng cũng vẫn sẽ là "chuyện đó hiển nhiên mà?".
Tóm lại, đây là phiên bản thiên kiến của quả trứng Columbus. Tức là thiên kiến nhận thức muộn chỉ việc dù các nhà khoa học có làm sáng tỏ sự thật mới nào đi nữa thì vẫn xuất hiện những phản ứng kiểu "tôi biết thế mà", "chuyện đó hiển nhiên mà?", "bà tôi cũng biết mấy lẽ thường đó, thế mà đem đi nghiên cứu à?". Các nhà tâm lý học đã làm sáng tỏ rằng việc tiên đoán thiếu chính xác về tương lai và ký ức sai lệch về sự thật trong quá khứ đã gây ra thiên kiến nhận thức muộn
Chủ đề: Thiên nga đen
Danh mục: Wiki/Thuật ngữ