Ngân hàng có quá nhiều thứ phải xem

Bí quyết ẩn sau tình trạng tài chính lành mạnh của ngân hàng
Trái phiếu mà ngân hàng nắm giữ có thể được xử lý theo hai cách. Đó chính là chứng khoán giữ đến ngày đáo hạn (Held To Maturity, HTM) và chứng khoán sẵn sàng để bán (Available For Sale, AFS).

Chứng khoán HTM là trái phiếu định nắm giữ đến ngày đáo hạn để nhận lãi cố định, nên dù lãi suất thị trường tăng nó vẫn được ghi nhận theo giá gốc và không ảnh hưởng tới giá trị trên bảng cân đối kế toán. Tức là không nhạy với lãi suất.

Ngược lại, chứng khoán AFS là trái phiếu có thể bán bất cứ lúc nào trước ngày đáo hạn, nên khi lãi suất thị trường tăng thì lãi lỗ chưa thực hiện được phản ánh và ảnh hưởng tới bảng cân đối kế toán. Loại này nhạy với lãi suất.

Trong giai đoạn lãi suất tăng, tỷ trọng chứng khoán HTM càng cao và tỷ trọng chứng khoán AFS càng thấp thì tình trạng tài chính của ngân hàng trông càng tốt. Vì vậy từ năm 2021, hầu hết ngân hàng đã dự đoán lãi suất tăng và nâng tỷ trọng chứng khoán HTM.

Ngược lại, tỷ trọng AFS không phải cứ hạ xuống là được. Hạ tỷ trọng này xuống thì việc cung ứng thanh khoản sẽ có vấn đề. Nhìn vào tư liệu trên thì SVB rơi đúng vào trường hợp này. 

Vấn đề là tỷ trọng AFS càng thấp thì lãi lỗ chưa thực hiện của trái phiếu chính phủ càng được phản ánh lớn. Trường hợp SVB, lý do tài chính trông không lành mạnh dù tỷ trọng HTM cao chính là vì tỷ trọng AFS thấp.

Trường hợp Charles Schwab đang bị nghi ngờ khủng hoảng hiện nay, tỷ trọng HTM tăng nhẹ còn tỷ trọng AFS thì hạ mạnh. Tình trạng tài chính của Charles Schwab hẳn sẽ trông ổn. Tất nhiên nếu đối mặt với vấn đề rút thanh khoản như bank run thì do tỷ trọng AFS thấp nên khả năng gặp khó khăn trong hoàn trả rồi phá sản là cao.

Như vậy, tham khảo hai chỉ số này ta có thể nắm được tình trạng tài chính của ngân hàng có lành mạnh hay không, hoặc có dễ tổn thương trước bank run hay không.