Giới tử thư (誡子書) - Thư Gia Cát Lượng gửi con trai
Giới tử thư (誡子書) là lá thư về cách xử thế mà Gia Cát Lượng gửi cho con trai Gia Cát Chiêm khi ông 54 tuổi. Dù đã qua hơn mười thế kỷ, nó vẫn đem lại nhiều sự giác ngộ. Dù cách sống và thể chế thay đổi, những nguyên tắc xử thế nền tảng dường như gần như bất biến qua muôn đời. Nó chứa nhiều ý nghĩa cần luôn thực hành như sự bình thản, tính chính trực, lối sống tối giản và không chấp nhặt điều nhỏ nhặt.
Toàn văn
君子之行 靜以修身 儉以養德 [quân tử chi hành, tĩnh dĩ tu thân, kiệm dĩ dưỡng đức]
Người quân tử tu dưỡng thân tâm bằng sự bình thản và nuôi dưỡng đức hạnh bằng sự giản dị.
非澹泊無以明志 非寧靜無以致遠 [phi đạm bạc vô dĩ minh chí, phi ninh tĩnh vô dĩ trí viễn]
Cần giữ tính chính trực (Integrity) mới có thể lập chí lớn, và cần duy trì sự bình thản mới đạt được chí hướng ấy.
夫學須靜也 才須學也 [phu học tu tĩnh dã, tài tu học dã]
Khi học phải giữ sự bình thản, và tài năng có được nhờ học tập.
非學無以廣才 非靜無以成學 [phi học vô dĩ quảng tài, phi tĩnh vô dĩ thành học]
Không có học tập thì không thể mở rộng tài năng, không có chí hướng thì không thể thành tựu việc học.
慆慢則不能硏精 險躁則不能理性 [thao mạn tắc bất năng nghiên tinh, hiểm táo tắc bất năng lý tính]
Nếu lười biếng hoặc kiêu ngạo thì không thể thấu hiểu đạo lý chân thật; nếu nóng vội và khinh suất thì không thể tu dưỡng tâm tính.
年與時馳 志與歲去 遂成枯落 [niên dữ thời trì, chí dữ tuế khứ, toại thành khô lạc]
Tuổi tác chạy cùng thời gian, ý chí mất theo năm tháng, cuối cùng héo úa như cỏ cây mùa thu.
悲嘆窮廬 將復何及也 [bi thán cùng lư, tương phục hà cập dã]
Khi ấy, dù đau buồn và than thở về sự hèn mọn của mình thì làm sao có thể cứu vãn được?
Chủ đề:
Danh mục: Trích lược/Trích dẫn
Tác giả: Gia Cát Lượng