Bốn ngẫu tượng của Bacon
Idola Tribus
Ngẫu tượng bộ lạc
Chỉ việc muốn nhìn mọi hiện tượng của thế giới chỉ từ góc nhìn của con người; đó là những quan niệm sai lầm và ngộ nhận khi nắm bắt và diễn giải thế giới sao cho hợp với mục đích của mình, dựa trên những định kiến phổ quát, cảm giác chung, lẽ thường và lối tư duy mà bản thân giống loài ấy mang sẵn. Tức là chỉ định kiến bắt nguồn từ bản tính con người. Chẳng hạn, con người có xu hướng diễn giải tự nhiên sao cho hợp với mục đích của con người.
Idola Specus
Ngẫu tượng hang động
Đây là việc không nhìn thấy thế giới một cách đúng đắn do kinh nghiệm cá nhân hay định kiến về tính cách, giống như người bị nhốt trong hang động. Tức là định kiến bắt nguồn từ kinh nghiệm hoặc giáo dục của cá nhân. Chẳng hạn, một chuyên gia trong lĩnh vực nhất định có thể mang định kiến khi tiếp cận vấn đề của lĩnh vực khác dựa trên kiến thức chuyên môn của mình.
Idola Fari
Ngẫu tượng chợ
Chỉ định kiến nảy sinh khi những lời lẽ thiếu hoàn chỉnh và không thích đáng qua lại với nhau, giống như hàng hóa được trao đổi ngoài chợ. Tức là định kiến bắt nguồn từ ngôn ngữ. Chẳng hạn, khi cùng dùng một từ nhưng lại dùng với nghĩa khác nhau thì có thể gây ra hiểu lầm.
Idola Theatri
Ngẫu tượng sân khấu
Chỉ việc tiếp nhận một cách bừa bãi, không thể nhìn khách quan mà cũng chẳng phê phán gì, đối với tri thức hay học vấn xuất hiện nhờ dựa vào truyền thống hoặc quyền uy, giống như khán giả nhìn lên sân khấu rồi hò reo.
Chủ đề: Francis Bacon
Danh mục: Trích lược/Bài viết
Nguồn: Liên kết