Về quá trình đạt được tính tự chủ (Hegel - phép biện chứng chủ nô)
Trung gian - cái tôi tuyệt đối thuần túy với tư cách một kẻ đơn độc chỉ tồn tại trên lý thuyết, còn chúng ta thì tồn tại thông qua tương tác và quan hệ với người khác, vì vậy mới định nghĩa là trung gian.
Người khác cũng vậy: người khác với tư cách một kẻ đơn độc tuyệt đối thuần túy có thể tồn tại trên lý thuyết, nhưng khi nhận thức về người khác thì ta nhận thức trong quan hệ với chính mình.
<Tôi cực đoan> <->
Với tư cách trung gian, chúng ta tồn tại trong khi thừa nhận lẫn nhau. Tôi là một tồn tại tự chủ đến đâu thì người khác cũng là một tồn tại tự chủ đến đó.
Bởi nếu chỉ riêng tôi có ý thức tuyệt đối và tự chủ còn tất cả những người khác đều chỉ có ý thức thấp kém hơn tôi, thì tôi sẽ phải phân định sự thật chắc chắn chỉ bằng phán đoán của riêng mình. (= phép biện chứng)
Ở trạng thái thừa nhận rằng những người khác cũng có ý thức tự chủ như mình, ta mới đi tìm sự thật mà cả hai bên có thể cùng thừa nhận
Nhưng vấn đề là trong thế giới thực, quan hệ giữa những ý thức khác nhau không được hình thành một cách ngang bằng. Có thể xảy ra trạng thái một ý thức thừa nhận ý thức kia nhưng điều ngược lại thì không thành lập. Tiêu biểu là quan hệ giữa ông chủ và nô lệ: nô lệ thừa nhận ông chủ là ý thức tự chủ nhưng ông chủ thì không bao giờ thừa nhận nô lệ.
Người không có nô lệ phải tự mình đối mặt với những việc khó nhọc mà sống, còn ông chủ thì có thể sống trên đời bằng cách sai bảo lũ nô lệ.
Lúc này, tự ý thức của ông chủ không còn là trung gian nữa.
Ý thức của ông chủ -> ý thức của nô lệ -> những đối tượng khác
Ngoài ra, ông chủ một khi đã có nô lệ thì không còn thỏa mãn dục vọng của mình bằng cách quan hệ trực tiếp với các sự vật đa dạng nữa, mà thỏa mãn dục vọng bằng cách chỉ hưởng thụ thành quả do nô lệ làm ra, nên theo một nghĩa nào đó, khía cạnh đúng đắn của sự vật lại chỉ có nô lệ biết, còn ông chủ thì chỉ biết khía cạnh đã được nô lệ gia công.
Chẳng hạn khi nấu ăn, nô lệ biết món ăn từ đầu đến cuối còn ông chủ thì chỉ biết mỗi món ăn ấy.
Nghịch lý là khi ông chủ cứ sai khiến nô lệ mãi thì ông chủ trở thành kẻ phụ thuộc hơn bất kỳ ai, không thể quan hệ đúng nghĩa với các đối tượng trên đời này nếu không thông qua nô lệ
(=> giống như việc các hoàng đế Trung Hoa chỉ giao tiếp với thế giới thông qua hoạn quan)
Ngoài ra, giữa ông chủ và nô lệ thì sự thừa nhận theo đúng nghĩa biến mất. Sự thừa nhận không còn là cấu trúc trao đổi mà chỉ sinh ra sự thừa nhận một chiều và bất bình đẳng, bởi đó không phải là sự thừa nhận giữa hai bên đều có tính tự chủ ngang nhau
Ông chủ nghĩ rằng nhờ được nô lệ thừa nhận mà mình có được ý thức mang tính tự chủ, nhưng thật ra sự thừa nhận ấy chẳng qua chỉ là sự thừa nhận của kẻ nô lệ lệ thuộc, nên ông chủ không còn là ý thức tự chủ.
Ông cho rằng ở điểm này, ngược lại, ý thức của nô lệ mới là thứ có khía cạnh phát triển thành ý thức tự chủ hơn cả ông chủ.
Vậy thì nô lệ phải làm gì để tái sinh thành ý thức tự chủ?
Nỗi sợ sâu thẳm
Nô lệ đã từng bị ông chủ đe dọa tính mạng, và qua trải nghiệm đó đã nếm trải nỗi bất an và sợ hãi làm rung chuyển chính sự tồn tại của mình. Qua trải nghiệm ấy, bên trong nô lệ mọi thứ cố định đều có thể lung lay => giai đoạn tiến tới giác ngộ
Vì biết mình là một tồn tại có thể chết nên ngược lại ta có thể nhận thức rõ ràng những gì được trao cho chính mình
Phụng sự
Nô lệ cứ phải phụng sự ông chủ. Tức là tạm gác dục vọng của mình lại để thỏa mãn dục vọng của ông chủ. Lúc này, một cách tự nhiên, nô lệ có thể học được cách sống tiết chế dục vọng của mình thay vì sống theo dục vọng của mình
Lao động
Qua lao động, nô lệ nhận ra rằng các đối tượng trên đời không phải là những tồn tại dễ dàng biến đổi theo ý mình.
Đến một lúc nào đó, nô lệ có thể ý thức được rằng ông chủ mới là kẻ phụ thuộc vào mình và chính mình mới thực sự là tồn tại tự chủ. Bởi ông chủ đã trở thành tồn tại không thể sống nếu không có nô lệ, trong khi nô lệ thì có sẵn sức mạnh để sống mà quan hệ trực tiếp với các đối tượng trên đời ngay cả khi không có ông chủ
- Trạng thái chỉ có nỗi sợ
- Trạng thái chỉ run rẩy trong bất an
- Trạng thái đã quên mất nỗi sợ sâu thẳm
- Chỉ dừng lại ở tay nghề thuần thục chứ không đi theo hướng nhận ra tính tự chủ
Chủ đề: Hegel,Phép biện chứng
Danh mục: Trích lược/Video
Liên quan: _e.220913 나는 생각을 만드는 주체가 아니다
Nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=i9tAzWygx9w